HISTORIA SZKOŁY

ZAKŁAD SADOWNICZO - OGRODNICZY /1881 - 1888/

Inauguracja pracy szkoły odbyła się 28 czerwca 1881r. Organizacje kształcenia ogrodników oparto o opracowany przez Franciszka Haburę statut szkoły, który naukę ogrodnika rozkładał na 4 lata. Dyrektorem szkoły w tych latach był Walenty Tarsiński. Nadzór nad pracą szkoły sprawowali Eusatchy Sanguszko - książę, poseł na sejm krajowy galicyjski i do parlamentu wiedeńskiego, późniejszy namiestnik Galicji, Jan Stadnicki, Karol Kaczkowski, Aleksander Wisłocki, Witold Rogoyski. Program kształcenia ogrodników w tarnowskiej szkole posiadał wówczas charakter praktyczny z ukierunkowaniem na dziedziny ogrodnictwa, których realizację zapewniał istniejący wówczas warsztat dydaktyczny - szklarnie, inspekty, szkółki i kwietniki ogrodu miejskiego.


KRAJOWA SZKOŁA OGRODNICZA /1888 - 1918/

Drugi okres w historii Tarnowskiej Szkoły Ogrodniczej /1888-1918/ przyniósł szereg zmian organizacyjno - dydaktycznych. W związku z przejęciem zakładu przez Wydział Krajowy tarnowska placówka otrzymała nazwę "Krajowej Szkoły Ogrodniczej". Zmodyfikowano czas nauki z 4 na 3 lata, podniesiono wiek wstępujących do lat 15 oraz zagwarantowano, iż pierwszeństwo w przyjęciu mają kandydaci, którzy odbyli przynajmniej roczną praktykę ogrodniczą. Dyrektorem szkoły w wyniku konkursu rozpisanego przez Wydział Krajowy został Wojciech Maciaszek - absolwent Ecole National de Versaille, który kierował zakładem przez 32 lata. W omawianym okresie uległa zmianie baza dydaktyczna szkoły. Na przekazanych przez Radę Miejską gruntach założono ogród szkolny. Silne nawożenie organiczne poprawiło pierwotną strukturę gleby, co stworzyło dobre warunki do uprawy szeregu zróżnicowanych pod względem wymagań glebowych kultur ogrodniczych. W 1902r. na III Wystawie Sadowniczo - Ogrodniczej w Tarnowie zorganizowanej przez miejscowe Towarzystwo Ogrodnicze szkoła wystawiła 75 odmian jabłek, 62 odmiany gruszek, 10 śliwek oraz 4 odmiany brzoskwiń. Produkcja ogrodnicza Krajowej Szkoły Ogrodniczej została rozszerzona w 1906r. Gdy wydzierżawiono od Gminy Miasta Tarnowa 7 morgów ziemi. Na wydzierżawionym gruncie dokonano nasadzeń niskopiennych drzewek owocowych, drzew owocowych piennych i karłowatych, tworząc sad produkcyjny krzewów ozdobnych oraz założono mateczniki i rozsadniki kwiatów. Część nowo zagospodarowanego ogrodu przeznaczono pod szkółki i warzywnik. W omawianym okresie wzrosła popularność szkoły, poziom nauczania na skutek kolejnych reform jaki i również wzbogacenia warsztatu dydaktycznego wyraźnie się podniósł. Cała gospodarka ogrodów oparta była na pracy uczniów. Zafascynowanie działalnością społeczną W. Maciaszka i A. Kurowskiego na polu krzewienia kultury ogrodniczej doprowadziło do organizowania w mieście i powiecie tarnowskim szeregu ciekawych akcji. Należą do nich: wystawy ogrodnicze, coroczne święto sadzenia drzew przy drogach wylotowych z miasta, zakładanie sadów chłopskich oraz sadów przy szkołach ludowych. W latach 1902 - 1914 w szkole odbywały się kursy ogrodnicze dla nauczycieli szkół ludowych, które organizowane były przez Towarzystwo Ogrodnicze na zlecenie Wydziału Krajowego. Nauczyciele przedmiotów zawodowych Krajowej Szkoły Ogrodniczej cieszyli się w kręgu fachowców dużym uznaniem. Wojciech Maciaszek wchodził w skład jurorów poważnych wystaw ogrodniczych organizowanych m.in. w Wiedniu i Paryżu. Wybuch I wojny światowej przerwał szeroko rozwijającą się działalność tarnowskiej placówki. W okresie jej trwania zakład funkcjonował, mimo że przerwano działalność dydaktyczną. W latach 1916 - 1918 prowadzono w obiekcie szkolnym kursy ogrodnictwa dla inwalidów wojennych. Wojna przyniosła duże szkody w gospodarstwie szkolnym, sad szkolny został zdewastowany a biblioteka w połowie uległa zniszczeniu.


PAŃSTWOWA SZKOŁA OGRODNICZA /1919 - 1939/

W okresie odbudowy niepodległej Polski Tarnowska Szkoła Ogrodnicza rozpoczęła na nowo pracę w 1919r. W 1929r. nastąpiła zmiana w przynależności administracyjnej szkoły, przyjęło ją Ministerstwo Rolnictwa i nadano nazwę "Państwowej Szkoły Ogrodniczej" z trzyletnim programem nauczania. Rozwój tarnowskiej placówki ogrodniczej w pierwszym dziesięcioleciu XX-lecia międzywojennego charakteryzuje wyraźne ukierunkowanie na produkcję sadowniczo - szkółkarską. Ten dział ogrodnictwa znalazł szczególne uznanie w całokształcie pracy dyrektora Józefa Drewki (od 1921r.). Rozwijanie produkcji sadowniczo - szkółkarskiej przyniosło szkole uznanie w środowisku rzeczoznawców. Świadczą o tym medale i dyplomy uzyskiwane przez szkołę za ekspozycje szkółkarską i sadowniczą. Szkoła uczestniczyła w organizowanych wystawach ogrodniczych o zasięgu ogólnokrajowym. W 1925r. wzięła udział w Ogólnopolskiej Wystawie Ogrodniczej we Lwowie, rok później odniosła duży sukces na Jubileuszowej Wystawie Ogrodniczej w Poznaniu uzyskując złoty medal. W toku zajęć praktycznych uczniowie przechodzili wszelkie prace specjalistyczne, których znajomość jest wymagana w zawodzie ogrodnika. W okresie XX- lecia międzywojennego działalnoąć szkoły ściśle związana była z tarnowskim środowiskiem. Organizowano wówczas szereg akcji, które przynosiły szkole uznanie. W latach 1925 - 1927 organizowano na terenie parku miejskiego kiermasze i loterie ogrodnicze. Dochód z tych imprez był przeznaczany między innymi na wycieczki zawodowe dla młodzieży szkolnej.


SZKOŁA W OKRESIE OKUPACJI HITLEROWSKIEJ

Agresja Niemiec Hitlerowskich na Polskę we wrześniu 1939r. przerwała działalnoąć oświatową szkolnictwa polskiego. W oparciu o rozporządzenie o szkolnictwie w Generalnej Guberni okupant zezwolił na uruchomienie tylko nielicznych szkół zawodowych. Wąród nich znalazła się Państwowa Szkoła Ogrodnicza, której nauczyciele i uczniowie przeżyli wspólną dla wielu Polaków tragedię ucieczki na wschód przed nacierającym wrogiem i gehennę powrotu z Zamoącia do Tarnowa. W początkowym okresie okupacji hitlerowskiej szkoła prowadziła swoją działalność w oparciu o wypracowane w XX-leciu programy nauczania, zachowując trzyletni okres nauki. Polski ustrój szkolnictwa rolniczego a w tym i ogrodniczego okupant zreorganizował w 1940r., wprowadzając jednoroczne szkoły ogrodnicze "Staatliche Gartnerschule", dwuletnie tzw. Wyższe Szkoły Ogrodnicze "Staatliche Gartenbauschule". Program nauczania oparty był na założeniach opracowanych przez niemiecką administrację szkolną. Nauczanie języka polskiego okupant ograniczył do kształcenia umiejętności korespondencji zawodowej. Mimo to w szkole zapoznawano młodzież z dziejami ojczystej literatury przede wszystkim romantycznej, która tak żywo korespondowała wówczas z sytuacją narodu polskiego. Z programu szkolnego również została skreślona nauka historii, geografii Polski. W okresie okupacji hitlerowskiej w Tarnowskiej Szkole Ogrodniczej uczyli ci sami nauczyciele co w okresie przedwrześniowym. Odegrali oni ważną rolę nie tylko w zakresie przygotowania do zawodu, ale przede wszystkim w kształceniu patriotycznych postaw młodzieży, która w działalności konspiracyjnej nauczycieli znajdowała przykład do naąladowania. Szczególną rolę odegrał dyrektor Stanisław Szymański, uczestnik ruchu oporu na terenie Tarnowa. Działalność szkoły w okresie okupacji miała duże znaczenie, gdyż chroniła młodzież przed represjami ze strony okupanta. W gronie uczniów znajdowała się młodzież akademicka, gimnazjalna, której wojna przeszkodziła w kontynuowaniu nauki w wyższych uczelniach i szkołach ąrednich. Bazę dydaktyczną szkoły stanowiły ogrody szkolne natomiast część budynku szkolnego została zajęta przez okupanta.


DZIAŁALNOŚĆ SZKOŁY W LATACH 1945 - 1978

10 września 1945r. w Tarnowskiej Szkole Ogrodniczej rozpoczął się pierwszy w wyzwolonej Polsce rok szkolny. W bogatych dziejach szkoły ten 64 już rok działania otwierał nową jakże odmienną od dotychczasowych historię, w trudnych warunkach odradzającej się ze zgliszcz i ruin Ludowej Ojczyzny. U progu kształtowania się nowego ustroju społeczno - politycznego jej podstawowym zadaniem, podobnie jak całej oświaty rolniczej, było przygotowanie dla potrzeb rolnictwa i polskiej wsi wykwalifikowanych kadr pracowników. Odradzający się region tarnowski oczekiwał, że będą oni zdolni do podjęcia i zrealizowania pilnych zadań gospodarczych w zakresie uruchomienia i ożywienia produkcji ogrodniczej, produkcji żywności, stanowiąc równocześnie określoną siłę ideową w dokonujących się przeobrażeniach i zachodzących przemianach. Z rokiem jubileuszu 100-lecia Tarnowskiej Szkoły Ogrodniczej zbiega się 35 rocznica nadania jej imienia Naczelnika w sukmanie - Tadeusza Kościuszki. Ideały, które bohater insurekcji z 1794r. pragnął wcielić w życie zmiennym dokumentem - "Uniwersałem Połanieckim" - znalazły realne i twórcze odzwierciedlenie w nowej rzeczywistości historycznej, którą zapowiadał Manifest Lipcowy, o które walczył żołnierz dywizji a później armii jego imienia, które realizował Tymczasowy Rząd Jedności. Dwóchsetna rocznica urodzin Tadeusza Kościuszki stała się okazją do upamiętnienia postępowych tradycji naszego narodu, poprzez nadanie szkole imienia generała. Uroczystość nadania imienia Tadeusza Kościuszki odbyła się w dniu 24 listopada 1946r. Społeczeństwo Ziemi Tarnowskiej dla upamiętnienia rocznicy urodzin Tadeusza Kościuszki w momencie nadania szkole jego imienia ofiarowało popiersie Naczelnika - dłuta Jerzego Popiela, które umieszczono w dawnej sieni pałacowej nad postrenesansowym kominkiem, która później otrzymała nazwę holu kościuszkowskiego. Lata powojenne jak i późniejsze przyniosły szereg reform we wszystkich płaszczyznach funkcjonowania szkoły tak w zakresie programów nauczania, metod wychowawczych, lat nauki, jak i również w samej nazwie. W 1948r. powołano 3 - letnie Liceum Ogrodnicze, które w następnym roku przemianowano na 4 - letnie. W 1951r. dokonano zmiany nazwy szkoły na Państwowe Technikum Ogrodnicze, zachowując 4 - letni okres kształcenia. Wyodrębniono wówczas dwie podstawowe specjalizacje: sadowniczo - szkółkarską i warzywniczo - kwiaciarską. W 1957r. dokonano scalenia programów obydwu specjalizacji oraz przedłużono proces kształcenia do 5 lat. W 1966r. zorganizowano Zasadniczą Szkołę Ogrodniczą w rok później Zasadniczą Szkołę Rolniczą, która dała początek powstawania na jej bazie w 1972r. - 3 letniego Technikum Rolniczego. Rok 1967 przyniósł kolejną reformę polegającą na wprowadzeniu 4 - letniego Technikum Ogrodniczego na podbudowie zreformowanej 8 - klasowej szkoły podstawowej. W 1952r. otwarto Wydział Zaoczny, który był placówką kształcenia dorosłych dla potrzeb gospodarki rolnej makroregionu południowego. W latach 1952 - 1969 istniało Korespondencyjne Technikum Rolnicze, następnie 3 - letni Kurs Ogrodniczy oraz Korespondencyjne Techniku Ogrodnicze. Wzrastające potrzeby kształcenia dorosłych podyktowały konieczność uruchomienia nowych form kształcenia: najpierw 3,5 - letniego później 3 - letniego Technikum Ogrodniczego - Zaocznego na podbudowie zasadniczych szkół zawodowych i 2 - letnie Policealne Studium Ogrodnicze Zaoczne. W 1975r. powołano Zespół Szkół Ogrodniczo - Rolniczych, który obejmował: 4 - letnie Technikum Ogrodnicze, 3 - letnie Technikum Ogrodnicze i Rolnicze, Zasadniczą Szkołę Ogrodniczą oraz Zasadniczą Szkołę Rolniczą. W skład zespołu wchodziły również szkoły filialne - Zasadnicze Szkoły Rolnicze w: Bogoniowicach, Chotowej, Gromniku, Ołpinach, Ryglicach, Szerzynach, Starej Jastrząbce, Tuchowie, Woli Lubeckiej, Zbylitowksiej Górze oraz średnie studia zawodowe o kierunku rolniczym w: Ryglicach, Rzepienniku Strzyżewskim, Zbylitowksiej Górze. Ponadto w skałd zespołu wchodził Wydział Zaoczny. Przejęcie przez szkołę nowych zabudowań i gospodarstwa w Gumniskach wymagało w pierwszych latach od dyrekcji i nauczycieli dużego zaangażowania w dążeniu do dostosowania obiektu dla potrzeb dydaktycznych oraz produkcyjnych. W okresie powojennym szkołą kierowali po odejściu w 1947r. dyrektora Stanisława Szymańskiego - Stanisław Kosiński /1947-1948/, Stanisław Ropelewski /1948-1964/, Franciszek Szczutowksi /1964-1971/, Aleksander Rabiej /1971-1978/.